Cichy koniec festiwalu Skyway. „Co ten wybór mówi o Toruniu?” [LIST DO REDAKCJI]

Przez 15 lat Międzynarodowy Festiwal Światła Skyway stanowił jedną z wizytówek Torunia oraz łączył sztukę, naukę i kosmiczne dziedzictwo miasta. W 2025 r. wydarzenie zniknęło z miejskiego kalendarza bez oficjalnych komunikatów i publicznej debaty. Do naszej redakcji trafił list, którego autorzy punktują nieścisłości w polityce kulturalnej miasta i pytają wprost: czy idea festiwalu światła w Toruniu rzeczywiście się wyczerpała, skoro podobne wydarzenie organizuje teraz pobliskie Chełmno?

Koniec Festiwalu Światła Skyway w Toruniu. Wstęp od redakcji

Nadawcy listu przypominają historię imprezy, która w latach świetności przyciągała nawet 400 tys. widzów. Zwracają uwagę na brak ewaluacji projektu oraz na pewien paradoks – niespełna 2 lata po przyjęciu nowej Strategii Rozwoju Kultury Miasta Torunia, gwarantującej stabilne finansowanie dla tego typu wydarzeń, projekt został porzucony.

Czytaj także: To koniec festiwalu Skyway w Toruniu? Władze miasta mają nowe cele

Poniżej publikujemy pełną treść nadesłanego do naszej redakcji dokumentu.

Pełna treść listu w sprawie festiwalu Skyway w Toruniu:

Pytając o Skyway.
Skyway, Kosmos i „DNA” miasta

Dokładnie 17 lat temu, wśród magicznej scenerii Starego Miasta, Torunianie i turyści po raz pierwszy mogli odkrywać i podziwiać instalacje Międzynarodowego Festiwalu Światła Skyway.

Zgodnie z zamysłem festiwal miał być międzynarodowym wydarzeniem art&science, łączącym świadomość kosmosu (niebo, gwiazdy, planety, Perseidy), język nauki i język sztuki oraz podkreślającym wyjątkową architekturę gotycką i atmosferę Torunia. Wszystko to wpisywało festiwal w historię miasta — miejsce narodzin Mikołaja Kopernika, ośrodek studiów astronomicznych, w pobliżu, którego znajduje się znane na całym świecie obserwatorium astronomiczne w Piwnicach.

Koniec festiwalu nadszedł tak cicho, że nikt nie potrafi wskazać dokładnie, kiedy ani dlaczego się to stało — bez debaty publicznej, bez jasnych kryteriów, bez ewaluacji piętnastu lat jego istnienia. Dzięki dziennikarzom wiemy, że urzędnicy po cichu przyznali: projekt po prostu „porzucono”.

Co ten wybór i ta rezygnacja mówią o tym, jakim miastem — wizerunkowo — Toruń chce dzisiaj być? To powrót pytania o tzw. „DNA” miasta, czyli o unikalny zestaw cech, które stanowią o jego niepowtarzalnym charakterze (historia, tradycja, architektura, mentalność mieszkańców i klimat).

Zadajemy więc kilka pytań i przypominamy kilka faktów.

Powstanie festiwalu poprzedziła realna debata dotycząca marki Torunia. W 2007 roku, w otwartych konsultacjach społecznych, mieszkańcy Torunia wybrali „Cosmopolis Toruń” — kosmiczne, kosmopolityczne miasto — jako kierunek najbliższy potencjałowi miasta, spośród pięciu konkurujących wizji marki miasta (m.in. „Toruń uskrzydla”). Ten kierunek został potwierdzony w 2009 roku, na warsztatach ogólnopolskiego cyklu debat „DNA Miasta: Polska 2009″.

Warto więc zapytać, czy „Kosmos” wciąż jest właściwym kierunkiem rozwoju marki Torunia?

Oryginalna koncepcja Skyway jako festiwalu opartego na połączeniu nauki i sztuki, była pierwszą tego rodzaju w Polsce i w Europie. Toruń zyskał za granicą rozpoznawalność jako destynacja turystyczna i kulturalna.

Więcej zdjęć z festiwalu Skyway w Toruniu tutaj: Ruszył Bella Skyway Festival – tak wyglądają tegoroczne instalacje [ZDJĘCIA]

Czy Toruń wciąż chce być miastem o takiej ambicji — rozpoznawalnym za granicą dzięki wizji, a nie tylko historii i zabytkom?

Pierwsza edycja sprowadziła do Torunia uznanych na świecie naukowców — odbyła się konferencja o kosmologii i historii nauki z udziałem międzynarodowych autorytetów.

Czy nadal aktualna jest wizja Torunia jako miasta nauki, a nie tylko jako miasta turystycznego?

W październiku 2014 roku festiwal otrzymał Certyfikat Polskiej Organizacji Turystycznej za Najlepszy Produkt Turystyczny Polski, a także Certyfikat Internautów w tym samym konkursie. Rok później uznano go za najlepsze wydarzenie kulturalne roku w konkursie „Brief for Poland”.

Czy tego rodzaju uznanie i rozpoznawalność powinny mieć znaczenie przy podejmowaniu decyzji o przyszłości festiwalu?

W latach 2018 i 2019 festiwal przyciągnął rekordowe 400 tysięcy odwiedzających, czyli ponad dwukrotnie więcej niż liczy mieszkańców sam Toruń. Jednym z pierwotnych założeń festiwalu był bezpośredni, osobisty kontakt każdego Torunianina, każdego turysty, ze sztuką światła.

Czy sztuka i dostępność kultury są ważne dla rozwoju Torunia?

W październiku 2023 roku Rada Miasta Torunia przyjęła nową Strategię Rozwoju Kultury Miasta Torunia — dokument, który wymienia Skyway wprost jako dowód ogólnopolskiej rozpoznawalności miasta i zobowiązuje miasto do zapewnienia stabilnego, wieloletniego finansowania festiwalu tego typu. Niespełna dwa lata później festiwal został „zawieszony”.

Co sprawiło, że miasto odeszło od własnej Strategii?

W tym samym roku, w którym Toruń zrezygnował z wydarzenia Skyway, województwo kujawsko-pomorskie zdecydowało się sfinansować zupełnie nowy festiwal światła — w sąsiednim Chełmnie.

Warto więc zapytać, czy idea festiwalu światła w Toruniu rzeczywiście już się wyczerpała?

Mamy nadzieję, że ten tekst otworzy dyskusję o tym, czym był festiwal sztuki światła Skyway — nie tylko w kontekście kulturalnego „DNA” Torunia, ale przede wszystkim wizji tego, czym miasto może stać się w przyszłości.

Bo jeśli Toruń naprawdę jest „miastem kosmosu”, czy ta przestrzeń może pozostać pusta na długo?

Olga Marcinkiewicz, Mário Caeiro, Marcin Orłowski

12 sierpnia 2026 r.

Czytaj także: Nightskating Toruń wraca na ulice. Przejazd wystartuje spod Plazy