Fundacja Kosmos przejmuje Fort Jakuba. Toruń oddał obiekt w użyczenie

W miniony piątek (1.05) Fundacja Kosmos oficjalnie przejęła klucze do Fortu Jakuba w Toruniu. To efekt dwuletniej umowy użyczenia, która zawarta została z władzami miasta. Historyczny obiekt przy ulicy Sowińskiego zamieni się teraz w centrum inicjatyw społecznych i artystycznych.

Umowa na 2 lata i nowe życie Fortu Jakuba w Toruniu

Władze Torunia i Fundacja Kosmos podpisały umowę 30 kwietnia 2026 r. Obowiązuje ona do końca kwietnia 2028 r. z możliwością przedłużenia. Fundacja zajmie się teraz budynkiem oraz otaczającym go terenem.

Łączna powierzchnia użytkowa redity wynosi ponad 3 tys. m kw. Sam teren wokół fortu to kolejne 8,5 tys. m kw. Nowy opiekun fortu zapowiada tam m.in. szerokie działania kulturalne.

– Dla mnie to bardzo ważne wydarzenie. Trzymam kciuki za nasz wspólny projekt – powiedział Paweł Gulewski, prezydent Torunia. – Wiemy, że obiekt jest w złym stanie i wymaga dużych nakładów rewitalizacyjnych. W ubiegłym roku podjąłem decyzję, że nie sprzedamy fortu i pozostanie w naszych zasobach, jako dobro wszystkich mieszkańców. Zastanawialiśmy się przez wiele miesięcy, w jaki sposób możemy zaopiekować się nim skutecznie. Pojawiła się Fundacja Kosmos. Anna Lamers z Fundacji, a także znawczyni fortyfikacji przedstawiła plan rewitalizacji, w tym rewitalizacji społecznej i postanowiliśmy podpisać dwuletnią umowę użyczenia – dodał.

Czytaj także: Zabytkowy basen w Ciechocinku odzyska blask. Marszałek przedstawił plan na spotkaniu

Co Fundacja Kosmos stworzy w forcie?

Zabytek wymaga sporych nakładów finansowych oraz gruntownej odnowy. Anna Lamers z Fundacji Kosmos przedstawiła miastu plan rewitalizacji społecznej. To właśnie ta wizja przekonała urzędników do współpracy.

Fundacja chce organizować tu m.in. wystawy i warsztaty. Zgodnie z umową, z obiektu będą mogły korzystać także inne organizacje.

– Bardzo się cieszę, powiem szczerze, że uważam, że naprawdę nasze miasto bardzo na tym zyskało. Ja ciągle słyszę, że sprzedawać i tak dalej, ale kurcze, to jest nasz obiekt. To jest nasz obiekt. Mamy jeden z najciekawszych fortów redditowych w Polsce. Myślę, że naprawdę możemy spokojnie powiedzieć na świecie. Zachowany, wytrzymał. Był koszarami i było tu Wojsko Polskie i ludzie tutaj mieszkali. To jest taki kawał historii Torunia. Jeszcze w takim miejscu, gdzie tak naprawdę wszystko się może zdarzyć. Roboczo, twórnia społeczna. Robimy, tworzymy, odzyskujemy, jest nasz. Cieszę się – mówi Anna Lamers z Fundacji.

Podział obowiązków między Toruniem a fundacją

Nowy opiekun Fortu Jakuba bierze na siebie bieżące utrzymanie nieruchomości. Fundacja ma dbać o porządek i bezpieczeństwo w forcie. Opłaci też rachunki za media i zapewni ochronę przeciwpożarową.

Czytaj także: Jacek Yerka będzie bohaterem filmu. Dokument o malarzu powstanie m.in. w Toruniu

Gmina Miasta Toruń nadal będzie ubezpieczać historyczne mury. Urzędnicy zapowiadają też dalszą walkę o dotacje na remont.

Unikatowa architektura Fortu Jakuba przy ulicy Sowińskiego

Fort Jakuba to jeden z najstarszych elementów dawnej Twierdzy Toruń. Powstał w latach 1828-1833 na wzgórzu św. Jakuba. Miał chronić miasto przed atakiem od strony wschodniej.

Budowla wyróżnia się na tle innych toruńskich fortyfikacji. Posiada bogate detale i efektowną, klasycystyczną fasadę. W jej projektowaniu brali udział najwybitniejsi inżynierowie tamtej epoki.

Obiekt przestał pełnić funkcje wojskowe po 1920 r. Później rozebrano część wałów i zasypano fosy. Przez wiele lat redita służyła jako budynek mieszkalny. Ostatni lokatorzy wyprowadzili się stąd w 2018 r.

Mimo upływu lat, wnętrze fortu zachowało swój pierwotny układ. Labirynt korytarzy i wnęki artyleryjskie wciąż robią wrażenie na zwiedzających. To właśnie ta autentyczność stanowi o wyjątkowości miejsca na mapie Polski.