15 lat bez gen. Zawackiej „Zo”

Dzisiaj mija 15 lat od śmierci prof. gen. Elżbiety Zawackiej. Jak co roku Toruń uczci pamięć swojej wybitnej i zasłużonej mieszanki.

O 9:00 na jej grobie na Cmentarzu św. Jerzego w obecności prezydenta miasta oraz przedstawicieli 8. Kujawsko-Pomorskiej Brygady Obrony Terytorialnej i Regionalnego Centrum Informatyki Bydgoszcz złożono wiązanki kwiatów, natomiast o 17:00 w Kościele Garnizonowym na placu św. Katarzyny odbędzie się msza święta w intencji zmarłej.

Prof. Elżbieta Zawacka (1909-2009) była rodowitą torunianką, żołnierzem, kurierką Armii Krajowej i jedną z dwóch Polek, które otrzymały stopień generała brygady. Pod pseudonimami „Zelma”, „Sulica” i „Zo” wypełniła ponad sto niebywale trudnych misji kurierskich. Wielokrotnie nielegalnie przekraczała granice przenosząc wiadomości i meldunki. Do legendy przeszedł jej najsłynniejszy rajd poprzez Niemcy, Austrię, Francję i Hiszpanię do Rządu RP w Londynie. To z tej misji powróciła do kraju jako „cichociemna”, na własną prośbę skacząc na spadochronie do okupowanego kraju 10 września 1943 r.

Po wojnie w 1951 roku została aresztowana przez Urząd Bezpieczeństwa i z 10-letnim wyrokiem osadzona w więzieniu. Wyszła na wolność w 1955 r. Powróciła, wciąż dyskryminowana, do pracy w szkole w Sierpcu i Toruniu. Po uzyskaniu doktoratu nauk humanistycznych w 1965 r., pracowała jako adiunkt, a po habilitacji (1973 r.) jako docent andragogiki Uniwersytetu Gdańskiego, skąd przeniosła się do rodzinnego Torunia, gdzie do 1978 r. była pracownikiem Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Jej imię noszą w Toruniu Szkoła Podstawowa nr 27, Zespół Szkół Ekonomicznych, fundacja badająca dzieje Armii Krajowej i wojskowej służby Polek, Biblioteka Pedagogiczna, 8. Kujawsko-Pomorska Brygada Obrony, a także nowy most drogowy.