Nowy pomnik w Toruniu. Poeta wraca do miasta, które go ukształtowało

W 2026 roku pomnik Zbigniewa Herberta stanie się nowym miejscem spotkań i refleksji mieszkańców. Wokół niego powstanie nastrojowy skwer z popiersiem poety, który przed laty studiował i tworzył w grodzie Kopernika. Inwestycja ma połączyć tradycję z nowoczesnością – obok zieleni i ławek pojawi się także multimedialny ekran prezentujący twórczość autora „Pana Cogito”.

Poeta wraca symbolicznie do Torunia

W przyszłym roku przestrzeń Bydgoskiego Przedmieścia zyska nowe, wyjątkowe miejsce – pomnik Zbigniewa Herberta w Toruniu. To hołd dla jednego z najwybitniejszych polskich poetów XX wieku, który przez kilka lat był związany z miastem Kopernika.

Czytaj również: Zamknięty obieg papieru w UMK. Pilotaż trwa

Popiersie autorstwa toruńskiego rzeźbiarza Macieja Jagodzińskiego-Jagenmeera zostało już ukończone i zaprezentowane podczas uroczystości z okazji 101. rocznicy urodzin Herberta. Jak zapowiedział prezydent Torunia Paweł Gulewski, nowy skwer ma stać się miejscem refleksji, odpoczynku i obcowania ze sztuką.

– Na blisko 500 metrach kwadratowych powstanie bardzo ciekawy skwer, w ciągu komunikacyjnym między obszarem starówki, a Bydgoskim Przedmieściem – poinformował Paweł Gulewski, prezydent Torunia. – Będzie można tam usiąść, pokontemplować, spojrzeć w oczy Zbigniewowi Herbertowi, poczytać jego tomiki poezji i odpocząć od zgiełku miasta. Chcemy zaprojektować zewnętrzne meble miejskie, ławki, dodatkowe oświetlenie. Natomiast docelowo, w drugim etapie chcemy zainstalować monitor multimedialny, gdzie będziemy wyświetlać w zależności od pory i okoliczności różne informacje, również te dotyczące pobytu Herberta w Toruniu oraz treści jego najsłynniejszych wierszy. Na początku marca będziemy przygotowani z udostępnieniem tego miejsca.

Skwer z poezją i technologią

Pomnik zostanie ustawiony przy zbiegu ulic Tujakowskiego i Mickiewicza. To ciąg spacerowym między starówką a Bydgoskim Przedmieściem. Cały teren o powierzchni blisko 500 metrów kwadratowych zostanie przekształcony w zielony, kameralny skwer z ławkami, oświetleniem i elementami małej architektury.

W planach jest także montaż multimedialnego monitora, który będzie prezentował informacje o Zbigniewie Herbercie, jego pobycie w Toruniu i fragmenty wierszy.

W pierwszym etapie inwestycji, zaplanowanym na początek 2026 roku, przewidziano zagospodarowanie przestrzeni oraz nasadzenia zieleni. Mają to być m.in. klony zwyczajne, irgi poziome i tawuły japońskie. Całość ma kosztować ponad 104 tys. zł i potrwać osiem tygodni od podpisania umowy.

Pomnik z brązu i zielonego mylonitu

Popiersie poety zostanie wykonane z brązu z delikatną zielonkawą patyną (grynszpanem), która nada rzeźbie unikatowy charakter. Zostanie osadzone na litej bryle zielonego mylonitu – kamienia równie poetyckiego, jak jego patron.

– W nawiązaniu do kolorystyki otoczenia i cokołu, jaki został przewidziany, a cokół będzie zielonym mylonitem, bardzo oryginalny i poetycki kamień, dlatego po raz pierwszy postanowiliśmy patynę brązową ubarwić takim delikatnym grynszpanem – mówi autor projektu rzeźby, artysta Maciej Jagodziński-Jagenmeer. – Ta patyna jest dosyć świeża i będzie sobie jeszcze pracować, ale będziemy mieli nad nią kontrolę i mam nadzieję, że na odsłonięcie będzie już stosowanie dojrzała.

Jak podkreślił, projekt powstał z potrzeby serca i został przekazany miastu jako dar – zapłacono jedynie za odlew z brązu.

Wartość całego przedsięwzięcia to 100 tys. zł. Montaż pomnika zaplanowano na luty 2026 roku.

Zbigniew Herbert i Toruń – więź, o której warto pamiętać

Zbigniew Herbert urodził się 29 października 1924 roku we Lwowie, a do Torunia przyjechał w 1947 roku, by studiować prawo na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. To właśnie tutaj zetknął się z profesorem Henrykiem Elzenbergiem, który, jak podkreślają badacze, miał ogromny wpływ na filozoficzny sposób myślenia i postrzegania świata poety.

Herbert pracował także w Muzeum Okręgowym w Toruniu, a jego teksty o zabytkach miasta wciąż można znaleźć w archiwach Biblioteki Głównej UMK.

Niedaleko miejsca, w którym stanie pomnik, znajduje się rondo imienia Zbigniewa Herberta – teraz poeta otrzyma tam również swój trwały symboliczny wizerunek. Uroczyste spotkanie przy popiersiu zaplanowano na 21 marca 2026 roku, w Światowy Dzień Poezji.