Ściany niczym płótna. Przegląd toruńskich murali [ZDJĘCIA]
Murale w przestrzeni miejskiej od lat zdobywają coraz większą popularność, a w naszym mieście ich liczba zbliża się już do pięćdziesięciu. Wśród nich znajdują się zarówno monumentalne, wielkopowierzchniowe kompozycje, jak i mniejsze, kameralne dzieła wpisujące się w tkankę miasta. To nie tylko ozdoba – to również forma upamiętnienia ważnych postaci, wydarzeń historycznych i lokalnych legend. Czy murale staną się nowym znakiem rozpoznawczym Torunia?
Street art ma wiele twarzy – to zarówno spontaniczne graffiti, jak i przemyślane murale, które powstają w ramach miejskich inicjatyw, budżetów partycypacyjnych czy prywatnych projektów. Jednym z miejsc, gdzie od lat można podziwiać legalne graffiti, jest Galeria Wiadukt na filarach wiaduktu przy ul. Kościuszki. Pierwsze legalne murale powstały tam już w 2004 r., jednak z czasem zostały zastąpione przez nowe dzieła.
Czytaj również: Wiosenny tramwaj na toruńskich torach. Kolorowy akcent w miejskiej komunikacji [ZDJĘCIA]
– W Toruniu można znaleźć blisko 50 murali i przykładów sztuki street artu, które często nawiązują do ważnych wydarzeń w dziejach miasta – mówi Magdalena Dębczyńska-Wróblewska z Urzędu Miasta Torunia. – Murale są głównie w trzech częściach miasta: na starówce, Bielanach oraz na Skarpie.
Miasto chętnie wspiera sztukę uliczną, choć wiele realizacji zawdzięczamy także inicjatywie mieszkańców. Przykładem jest „Chełmionka” przy ul. Szosa Chełmińska – mural poświęcony lokalnej tożsamości, zrealizowany został ze środków własnych toruńskiego przedsiębiorcy Pawła Mrozowskiego. Odsłonięcie dzieła zorganizowało Stowarzyszenie Chełmińskie Przedmieście Tu Mieszkam. Mural powstał na podstawie obrazu toruńskiego artysty Mieczysława Wilczewskiego.
– Mural, który stworzyliśmy, jest odzwierciedleniem obrazu Mieczysława Wilczewskiego „Chełmionka i wehikuł czasu” – mówi Paweł Mrozowski, inicjator powstania muralu. – Musieliśmy uzyskać zgodę na wykorzystanie obrazu od Muzeum Etnograficznego oraz od konserwatora zabytków. Nie składaliśmy żadnych wniosków o dotację, projekt został w całości sfinansowany ze środków prywatnych.
Niektóre toruńskie murale to prawdziwe giganty. Najlepszym przykładem są „Mieszkania” na skrzyżowaniu ul. Szosa Lubicka i Ślaskiego – to największy i jeden z najstarszych murali w mieście. Jego motyw przewodni to życie w blokach. Przedstawia codzienność mieszkańców osiedli na przełomie lat 80. i 90. XX w. Okna są pełne różnych historii, a całość stanowi swoistą mozaikę miejskiego krajobrazu.
– Po wybraniu przestrzeni, czyli najwyższego wieżowca w Toruniu, mogliśmy powoli przystępować do realizacji – mówi Andrzej Poprostu, autor muralu „Mieszkania”. – Kolejnym krokiem był research, czyli zebranie historii, które składają się na tę pracę. Pokrótce plan został przedstawiony władzom osiedla. Tematem miała być historia osiedla Na Skarpie, ale w rzeczywistości jest to opowieść o wielu podobnych osiedlach w całej Polsce.
Równie dużą popularnością cieszy się mural „Obywatel GC” przy ul. Reja, będący hołdem dla Grzegorza Ciechowskiego – artysty, który mocno wpisał się w historię Torunia.
Miasto nie zapomina również o swojej historii i patriotycznych korzeniach. W 2015 r. powstała inicjatywa Toruńskiego Szlaku Murali Patriotycznych, w ramach której stworzono między innymi „Toruń wraca do Polski” przy ul. Gałczyńskiego, „As lotnictwa” na ul. Suleckiego czy „Dywizjon 306” na ul. Witosa. Te murale nie tylko upiększają miasto, ale także edukują – przypominają o wydarzeniach i postaciach, które zapisały się w dziejach kraju.
Nie sposób nie wspomnieć o muralu „Piecza toruńska” przy ul. Szumana, autorstwa Jakuba Brodzika. Praca nawiązuje do początków naszego miasta, ukazując anioły i gotyckie budynki, a także zachowując rosnące przy budynku drzewo, które stało się integralną częścią projektu. Jakub Brodzik, choć pochodzi z Warszawy, zostawił w Toruniu kilka znaczących dzieł.
– Co do środków jest to bardzo różnorodne – w zależności, jaki sektor wykazuje zapotrzebowanie na mural, takowy również go finansuje – mówi Jakub Brodzik, autor między innymi muralu „Chełmionka”. – Jeśli chodzi o swobodę twórczą, bywa różnie, często podmiot zamawiający posiada wytyczne sprecyzowane mniej lub bardziej, osobiście tworzyłem projekty twórcze, jak i również odtwórcze. Każdy mural jest wyzwaniem, ale również dobrą zabawą.
Równie intrygujący jest mural „Legendy toruńskiej starówki”, za który odpowiada Jakub Machowski. Ten swoisty tryptyk przy ul. Podmurnej przedstawia Andrzeja Langera – „Głos starówki”, Wojciecha Wiśniewskiego reklamującego toruński browar oraz pana Marka grającego na łyżkach. Dla wielu torunian, którzy często spacerują po tej części miasta, są to uosobienia Grodu Kopernika. Niezwykle ciekawe jest przede wszystkim graficzne przedstawienie Andrzeja Langera i charakterystycznego ułożenia jego rąk.
Czytaj również: Toruń miastem murali. Znacie je wszystkie? [ZDJĘCIA]
Murale to już nie tylko element miejskiej przestrzeni, ale również magnes dla turystów. Coraz więcej osób zwiedza Toruń właśnie pod kątem street artu. W ramach inicjatywy „I love Toruń – odkryj Toruń na nowo” organizowane są spacery śladami murali, podczas których przewodnicy opowiadają o ich historii i znaczeniu. Co więcej, miasto nie zamierza zwalniać tempa – w planach są kolejne realizacje, między innymi murale z motywem anielskim, które mają uzupełnić szlak aniołów na starówce.
– Miasto planuje w tym roku murale z motywem anielskim jako uzupełnienie szlaku aniołów na starówce – informuje Magdalena Dębczyńska-Wróblewska.
Choć w Polsce to Łódź uznawana jest za stolicę murali – według szacunków jest ich tam około 70 – Toruń nie pozostaje daleko w tyle. Mając już blisko 50 takich dzieł, nasze miasto może powoli aspirować do tego miana. Toruńska starówka, Kopernik i pierniki od lat przyciągają turystów, ale być może w niedalekiej przyszłości to właśnie murale staną się kolejnym, rozpoznawalnym symbolem naszego miasta.


























Dwa sparingi Apatora. Jak wypadli toruńscy żużlowcy?
24 marca 2025 @ 02:23
[…] Czytaj także: Ściany niczym płótna. Przegląd toruńskich murali [ZDJĘCIA] […]