WIBOR na celowniku – co z naszymi kredytami hipotecznymi?

W ostatnich latach możemy zaobserwować rosnącą liczbę pozwów przeciwko bankom – i nie chodzi tu tylko o dobrze wszystkim znane kredyty frankowe, ale coraz głośniej jest o kredytach złotówkowych. Kredytobiorcy kwestionują ważność umów kredytów opartych na zmiennej stopie procentowej, gdzie główną rolę odgrywa WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate). Kredytobiorcy kwestionują nie tylko sposób ustalania tego wskaźnika, ale także zakres informacji przekazywanych przez banki podczas zawierania umów kredytowych.

Mamy na tym tle już pierwsze korzystne dla kredytobiorców rozstrzygnięcia w kraju. W styczniu 2025 roku Sąd Okręgowy w Suwałkach unieważnił umowę kredytu złotowego opartego na WIBOR-ze, uznając, że bank nie dopełnił obowiązków informacyjnych wobec klienta. Wyrok ten, choć nieprawomocny, może stanowić precedens w podobnych sprawach. Bank zapowiedział apelację, podkreślając, że spełnił wszystkie wymagane standardy informacyjne.

Wcześniej, w listopadzie 2022 roku, Sąd Okręgowy w Katowicach udzielił zabezpieczenia roszczenia w sprawie dotyczącej kredytu opartego na WIBOR-ze, co wywołało szerokie dyskusje na temat przyszłości tego wskaźnika w umowach kredytowych.

Co więcej, w zeszłym roku Sąd Rejonowy w Częstochowie skierował pierwsze pytanie prejudycjalne do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) dotyczące zgodności stosowania WIBOR-u z unijnymi przepisami konsumenckimi. Oczekuje się, że orzeczenia TSUE mogą mieć kluczowe znaczenie dla przyszłości kredytów opartych na tym wskaźniku, podobnie jak miało to miejsce w przypadku kredytów walutowych.

Powyższe rodzi nadzieję, ponieważ w grudniu ubiegłego roku zapadło ciekawe orzeczenie odnoszące się do hiszpańskiej stawki referencyjnej, IRPH, której warunki ustalania zbliżone są do naszego WIBOR. TSUE wydając wyrok w hiszpańskiej sprawie o sygn. C-300/23 uznał za możliwe analizowanie stawki referencyjnej pod kątem jej uczciwości przez sądy krajowe, jak również wskazał, że bank jest zobowiązany do przedstawienia klientowi zarówno definicji wskaźnika, jak i ryzyk, które są z nim związane.

Związek Banków Polskich (ZBP) informuje, że do tej pory zapadły 24 prawomocne wyroki w sprawach dotyczących WIBOR-u, wszystkie na korzyść banków. Jednak liczba nowych pozwów systematycznie rośnie, co wskazuje na narastające napięcia w relacjach między kredytobiorcami a instytucjami finansowymi.

Komisja Nadzoru Finansowego (KNF) podkreśla, że banki są zobowiązane do rzetelnego informowania klientów o ryzykach związanych ze zmiennym oprocentowaniem oraz do przeprowadzania symulacji wpływu zmian stóp procentowych na wysokość rat kredytowych. Niemniej jednak, pojawiające się spory wskazują na potrzebę dalszego doskonalenia praktyk informacyjnych i edukacji finansowej wśród konsumentów.

Obecna sytuacja wskazuje na rosnącą niepewność w zakresie przyszłości kredytów opartych na WIBOR-ze. Oczekiwane orzeczenia TSUE oraz kolejne wyroki polskich sądów mogą znacząco wpłynąć na kształt rynku kredytowego w Polsce. Kredytobiorcy powinni uważnie śledzić rozwój wydarzeń i w razie wątpliwości konsultować się z ekspertami prawnymi w celu ochrony swoich interesów.

Autorka: Radca Prawny Marta Serwińska