Zabezpieczenie roszczenia przy powództwie o ustalenie nieważności umowy kredytowej waloryzowanej do waluty obcej

Wniesienie powództwa o ustalenie nieważności umowy kredytowej indeksowanej lub denominowanej do waluty obcej (najczęściej CHF) staje się standardowym działaniem konsumentów, którzy kwestionują abuzywność postanowień waloryzacyjnych. Z uwagi na długość postępowania sądowego, coraz częściej sądy rozpoznają również wnioski o udzielenie zabezpieczenia roszczenia, co budzi istotne skutki prawne oraz praktyczne dla obu stron postępowania – w szczególności dla kredytobiorcy.

Zgodnie z art. 730¹ § 1 k.p.c., zabezpieczenia można udzielić, jeżeli uprawdopodobnione jest roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. W kontekście powództwa o ustalenie nieważności umowy kredytowej, zabezpieczenie przyjmuje najczęściej formę wstrzymania obowiązku spłaty rat kredytu na czas trwania postępowania. W sytuacji, gdy konsument wykazał, iż suma dotychczasowych świadczeń przekracza wysokość udostępnionego kapitału, tj. istnieje nadpłata, sądy coraz chętniej uznają, iż interes prawny został wykazany – dalsze spłacanie rat rodzi bowiem ryzyko powstania nieodwracalnych skutków majątkowych, trudnych do zniwelowania po ewentualnym prawomocnym uwzględnieniu powództwa.

Natomiast w sytuacji, w której nie występuje jeszcze nadpłata – sytuacja procesowa kredytobiorcy jest trudniejsza. Nadal możliwe jest uzyskanie zabezpieczenia, jednak wymaga to bardziej szczegółowego wykazania interesu prawnego, np. poprzez powołanie się na trudną sytuację majątkową, zagrożenie niewypłacalnością czy wskazanie realnej groźby egzekucji świadczeń nienależnych w razie wygranej sprawy. Tu praktyka sądowa pozostaje zróżnicowana i wysoce zależna od konkretnego składu orzekającego.

Dla kredytobiorcy zabezpieczenie roszczenia skutkujące zawieszeniem obowiązku płatności rat oznacza realną ulgę finansową oraz ograniczenie ryzyka dalszego pogłębiania sporu o nienależne świadczenia. Niemniej jednak, warto podkreślić, że uzyskanie zabezpieczenia nie wpływa na samo rozstrzygnięcie co do istoty sprawy – nie przesądza o jej wyniku, a w razie oddalenia powództwa, kredytobiorca może zostać zobowiązany do uiszczenia zaległych rat wraz z odsetkami.

Zatem, choć instytucja zabezpieczenia pełni funkcję ochronną i stabilizującą sytuację powoda, jej stosowanie wymaga rozważenia potencjalnych konsekwencji finansowych oraz oceny prawdopodobieństwa powodzenia roszczenia głównego. W każdym przypadku niezbędna jest więc wnikliwa analiza prawna oraz ostrożne, a jednocześnie strategiczne podejście procesowe.

Autorka: Karolina Pipczyńska